Logo

Thấp thỏm quê

Lời giới thiệu

(Nhà thơ Vương Trọng)

        Sau hai tập thơ đã xuất bản “Hoa tình đầu” – 2014 và “Ta còn gì trong nhau” – 2015, Thấp thỏm quê” là tập thơ thứ ba của nhà giáo, nhà thơ Bùi Thị Hạnh. Đề tài quê hương và gia đình dã chiếm một phần không nhỏ trong hai tập thơ trước, lại càng được quan tâm trong tập thơ này, phù hợp với quy luật chung: với mỗi chúng ta, khi tuổi tác càng cao thì quê hương càng thêm nhiều ý nghĩa.
        Quê cha Hà Nam, quê mẹ Hải Phòng, sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, chị luôn nhận mình “giàu” quê hương, một yếu tố quan trọng cho hồn thơ trú ngụ. Mỗi lần tạm biệt Thủ đô trở về quê nội hay quê ngoại, chị không chỉ có cảm giác khoáng đạt khi được trở về thiên nhiên của người ngắm cảnh, mà có sự cảm thông, chia sẻ với nỗi vất vả của những người làm ruộng:
Người quê chân đất áo sồng
Phù sa lắng đọng dòng sông nên mùa
Ngón chân tõe đỏ mặn chua
Mồ hôi bạc cả gió lùa sương đông
Xâu cua cõng nặng cánh đồng
Cái tôm cái cáy phập phồng đói no…
(Thấp thỏm quê)
        Làng quê có “Quả chay mớ tép thơm vào tuổi thơ” ấy còn in bóng dáng người thân trong quá khứ cho chị những câu thơ gợi nhiều thương nhớ:
Giậu cúc tần thơm vào xưa cũ
Chợ Thái Ngơi bóng mẹ chiều thu
Bến Đa Độ xa vời tiếng ới
Đường vồng lên dáng mái con đò
(Về quê)
        Đó là quê An Lão ở ngoại thành Hải Phòng, còn đây là quê nội Hà Nam, trong xôn xao kén tơ vàng, chùm vải đỏ, chị chợt nhận ra:
Ai bỏ quên mo cau
Quên một thời trẻ dại
Tàu cau làm bánh lái
Kéo tiếng cười tuổi thơ
(Tiếng gọi bến quê)
        Đọc hết khổ thơ này tôi mỉm cười và nghĩ rằng: mo cau “kéo tiếng cười tuổi thơ” từ trong kỷ niệm về hiện tại, còn câu thơ cuối đã kéo cả đoạn đi về phía … thơ! Quê cha, quê mẹ là quê mình, nên chị đồng cảm, sẻ chia. Tất nhiên nơi chị sinh ra, Thủ đô Hà Nội cũng là quê của chị, đã cho chị nhiều cảm xúc, đặc biệt là những khi thiên nhiên, thời tiết chuyển “sang mùa”:
Nắng sót thu vương vấn gót chân
Lan bừng hoe nhuộm con phố cổ
Sáng say mùa hoa ngơ ngác gió
Lạnh heo may vắt lối sang đông

Lá bỏ cây lã chã thinh không
Chợt rùng mình mong manh áo mỏng…
(Sang mùa)
        Tôi đã quen giọng thơ dân dã dịu dàng, đậm chất dân dã của Bùi Thị Hạnh khi viết về vùng quê nông thôn, thì ngạc nhiên lý thú khi đọc những câu thơ thành phố này. “Mùa hoa ngơ ngác gió” là cách nói rất thơ, không chỉ là tả cảnh đơn thuần mà thể hiện cảm giác đột ngột khi chuyển mùa. “Lạnh heo may vắt lối sang đông” là một câu thơ hay, nó sẽ hay hơn nếu như không có câu “Có đám mây mùa hạ/ Vắt nửa mình sang thu” trong bài “Sang thu” của Hữu Thỉnh.
        Nhưng đây đâu chỉ là bài thơ tả cảnh chuyển từ mùa thu sang đông, mà là một bài thơ tình, nói cảm giác bơ vơ của mình khi “người tình” xa xôi, cách trở:
Chớm đông về đong đầy nhớ yêu
Mây xám vởn trở mình ký ức
Và:
Khoác thêm áo bớt cô đơn em
Co ro về những chiều xưa cũ
(Sang mùa)
là những câu thơ vượt khỏi sự thường tình. Được bạn đọc ghi nhận. Người mới làm thơ thường lấy “được đăng báo” làm đích, nhưng với người đã sáng tác nhiều, đã trở thành nhà thơ như Bùi Thị Hạnh, thì làm sao để câu thơ, bài thơ vượt khỏi sự thường tình là điều trăn trở. Nhân những câu thơ này, tôi muốn nói về ý thức học hỏi của tác giả. Bùi Thị Hạnh sau khi tốt nghiệp khoa văn của trường Sư phạm, đã là một giáo viên dạy văn ở một số trường phổ thông Hà Nội, thế mà chị vẫn tranh thủ học thêm và tốt nghiệp khoa Ngữ văn chính quy của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Không những thế, chị tham dự học tập nhiều khóa bồi dưỡng sáng tác của Hội Nhà văn Việt Nam, của Hội Nhà văn Hà Nội kết hợp với trường Đại học Văn hóa tổ chức. Chính nhờ thế, càng ngày chị càng nắm chắc đặc trưng của từng thể loại, và ý thức “thôi sao” khi sáng tác, với ý nghĩ “làm thơ cũng lắm công phu”.
        Tôi nghĩ rằng ý nghĩ đó rất cần thiết với người làm thơ, còn kết quả đến đâu thì còn phụ thuộc nhiều điều, trong đó có điều quan trọng là năng khiếu thơ bẩm sinh của người sáng tác.
       So với các nhà giáo, Bùi Thị Hạnh có điều kiện được đi nhiều nơi, nhất là từ khi về hưu. Đó là các chuyến thăm con cháu, du lịch, cũng là chuyến đi thực tế của nhà thơ. Trong tập thơ này, chúng ta không chỉ biết được cảm xúc của chị khi thăm các vùng của đất nước như chùa Đọi Sơn, Hà Giang, Tam Đảo, Ninh Kiều, Thịnh Long, Đường Lâm, Tú Lệ, mũi Cà Mau… mà bắt gặp các địa danh như Thái Lan, Mỹ, Canada, Nga, Pháp, Anh, Đức… Đi nhiều nhất là ở các nước xa xôi, chị chứng kiến được nhiều điều lạ, nhưng thơ hay viết ở những nơi ấy lại là những bài viết về người thân ở quê hương, khi chị vọng nhớ về:
Nước người gió trước gió sau
Ngọn nào gió quẩn hàng cau mẹ về
Dâng xôi lúa miến dong quê
Thoảng hương ngô nếp triền đê làng mình
Và:
Tàn hương bay lửa vẫn còn
Cong cong dáng mẹ mỏi mòn về xưa 
(Giỗ mẹ ở Anh Quốc)
        Trong “Thấp thỏm quê”, Bùi Thị Hạnh có những câu thơ hay về mẹ, về người thân, đồng nghiệp, và tất nhiên không thiếu những bài thơ tình tinh tế…
Chúc mừng tác giả và trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

4/2019