Logo

Lặng thầm một cuộc thơ sinh

Lặng thầm một cuộc thơ sinh

 

Đồng Lĩnh 

(Hội Nhà văn Việt Nam)

 

        Tuyển thơ mà bạn đọc đang nâng mở trên tay là của một cây bút quê Xứ Thanh tên là Phạm Lăng – Người đã một đời cùng thi ca đắm đuối. Yêu thơ từ tuổi hoa niên, sau mấy mươi năm cầm bút, gia tài thơ là 3 tập thơ đã xuất bản. Tuyển thơ Phạm Lăng được tuyển chọn và bố cục từ 3 tập thơ ấy và một phần thơ mới sáng tác của ông. Tên những tập thơ ấy được giữ nguyên trong tuyển thơ này, và thành tên đầu mục của mỗi phần, như muốn gói cái hành trình của kiếp người mà ông đã đi qua: Từ Khát vọng đến Thiên thần và Hiện thực, rồi nhận ra Bóng đời, để thong dong Lãng du cùng tuổi cuối chiều.

        Lẽ thường, trong cõi thơ, để có được tình yêu thật sự đối với thơ, rồi chung thủy cùng thơ suốt cả kiếp người đã là quý lắm. Rồi từ tình yêu đối với thi ca, mà người thơ chắt tỉa, ươm ủ và gieo được vào đời này những hạt chữ thật sự của miền thơ thì càng đáng trân trọng hơn. Dẫu biết rằng ngoài kia thơ Việt đang ồn ã, đang ngổn ngang những danh xưng và hình thức thơ trên khắp cả bốn chiều của cuộc sống, thì trong cõi người này vẫn còn nhiều lắm, những trang thơ ra đời trong thầm lặng, ân tình. Trong tuyển thơ này, ngôn ngữ thơ có thể chưa mới, ý thơ có thể chưa đạt đến sự hàm ngôn biến ảo vi diệu, nhưng cái tình thơ, tình người sâu nặng, cái chất thơ đằm thắm trong câu chữ, đã đặt tuyển thơ Phạm Lăng vào trong miền thầm lặng, ân tình ấy của thi ca.!

        Đọc phần I của tuyển thơ Phạm Lăng, ta gặp những lát tình thơ thấp thoáng nét riêng sinh ra từ miền Khát vọng:

Nhớ em/ Câu thơ buồn/ Thương em/ Hạt sương khóc/ Yêu em/ Con đường hát/ Giận em/ Đá toát mồ hôi. (Em). Thơ tình dễ viết nhưng khó hay vô cùng, bởi cái cảm xúc rất dễ đưa người viết vào cái vòng nhớ thương luẩn quẩn quen thuộc của tình yêu đôi lứa. Vậy nên thời nay, những bài tình thơ nếu không có sự khác biệt thì sẽ không thể tồn tại. Thơ tình của Phạm Lăng đã có sự khác biệt bởi sự tìm tòi trong câu chữ: Em cặp kề mép sóng/ Mắt thả vào vu vơ/ Tóc xõa nền cát trắng/ Nước dềnh lên bến bờ/ Anh quên mình khách lạ/ Để sóng đẩy cận kề/ Cho em làm phao nổi/ Giữa biển trời bao la. (Tắm biển).

        Từ cái chất thơ ấy, nguồn mạch tư duy thơ ấy đã định hình nên ngôn ngữ thơ Phạm Lăng chân chất mà gợi mở. Trong Phần II của tuyển thơ là Thiên thần và Hiện thực, ta nhận ra cái nét riêng ấy của thơ ông đã đầy hơn, đọng hơn:

Câu dân ca một thời Kinh Bắc/ Mượt mà sông Đuống sông Cầu/ Vẫn lúng liếng quai thao nón dứa/ Vẫn tơ vương dải yếm hoa đào. (Say câu quan họ).

        Vẫn là những câu chữ của thể thơ tự sự, tuyến tính, nhưng cái nét riêng trong ngôn ngữ, trong tư duy sáng tác, đã giúp cho thơ ông tách mình khỏi sự kể lể nặng về vần vè nhịp điệu của những trang thơ mặt phẳng: Trong em Thung lũng tình yêu/ Rừng xanh hun hút men theo suối dài/ Thác Cam Ly cuồn cuộn trào/ Như dòng sông bạc lạc vào sườn non. (Ngẫu hứng Đà Lạt).

        Thơ chia sẻ với cõi người qua mọi cung bậc vui buồn của cuộc sống, nhưng thơ rất khó chấp nhận những cái quen thuộc dễ dãi. Phải chăng tác giả đã ý thức được điều ấy, nên trong tuyển thơ này, những câu chữ của ông luôn có sự lay động, gợi mở: Mưa xuân đan nghiêng/ Chút lạnh vấn vương/ Nụ hôn sưởi ấm/ Tình yêu đầu đời/ Hoa đào thắm tươi/ Giếng nước trong veo/ Em soi thấy bóng/ Hình anh trong đời. (Mùa yêu).

        Đến với phần II của tuyển thơ này, ta còn gặp lại làn khói chiều quen thuộc, vẫn mỏng mảnh xanh thơm lên từ nơi quê cũ, gặp lại hình ảnh cội đa quê đã đi vào cổ tích, và dưới cội đa ấy là những hẹn hò biêng biếc: Trời chiều vàng lia quạt/ Gió chiều lật lá xanh/ Khói chiều vương mái ngói…/…/ Cây đa làng chiều quê/ Điểm dừng chân nam nữ/ Chỉnh trang ngày lam lũ/ Hẹn hò đợi trăng lên. (Chiều quê).

        Trong phần III của tuyển thơ này với tựa đề Bóng đời, người đọc sẽ gặp nhiều những tứ thơ nho nhỏ, gói cái mặn mòi, trăn trở, chiêm nghiệm từ cuộc sống vào ruột chữ:

Nghề đem nước biển về hong/ Gom từng hạt mặn trắng tỏng cho đời/ Cầu cho nắng đổ đầy trời/ Loại hết nhạt nhẽo mặn mòi kết ngưng. (Nghề làm muối).

        Thơ ở phần này của bác Phạm Lăng thấy dày hơn những câu Lục bát, thấy nhiều hơn sự mềm mại, uyển chuyển tự nhiên dìu hồn câu vía chữ vào những yêu tin giữa cuộc đời này:

Ru rằng giận ít, thương nhiều/ Vui gõ cửa đến. Buồn tiêu tan dần/ Nắng mưa trời đất xoay vần/ Sau mưa trời lại mát lành xanh trong. (Lời ru).

        Phần IV của tuyển thơ này có tên là Lãng du. Thơ ở phần này là những sáng tác mới nhất của bác Phạm Lăng trong thời gian gần đây. Đọc trong những trang Lãng du thơ ấy, vẫn thấy đằm đượm cái tình yêu đôi lứa:

Chúng mình thức với đam mê/ Tàn đêm biển gọi trả về bình minh/ Biển xanh sâu thẳm, trữ tình/ Thì thầm sóng biếc gieo vần câu thơ. (Duyên biển). Vẫn thấy cái thong dong tự tại nảy mầm trong câu chữ của tuổi bát tuần: Tôi mang bưởi Diễn về quê/ Hóa ra bưởi Diễn cũng mê đất này/ Hương vị chất vẫn đủ đầy/ Gần xa thưởng thức vừa say vừa mừng. (Bưởi Diễn). Vẫn chất thơ ấy, tình thơ ấy, có chăng là đầy thêm những câu chữ nhân hậu, yêu thương từ những điều dung dị mà ông bắt gặp giữa đời thường: Cái chum sành thời trước/ Nơi tích cóp lúa khoai/ Phòng cái đói tháng Ba, tháng Tám/ Đổi mới mang ánh sáng/ Chum sành nay khác xưa/ Thành chậu trồng cây cảnh/ Khoe sắc hoa đủ màu. (Cái chum sành)…

        Khép lại mấy dòng chia sẻ về tuyển tập thơ của một người thơ xứ Thanh. Đọng lại trong câu chữ thơ ấy là cái tình người, cái tình thơ chân chất của một tâm hồn thi sỹ. Trong kiếp người này, thi ca là một cuộc chơi được gầy dựng từ những đam mê, nhưng với người làm thơ thật sự, thì đó là cuộc chơi vất vả nhất, bởi thơ ca đích thực không bao giờ là sản phẩm được làm ra từ sự dễ dãi và đơn giản! Tuyển thơ này, có thể coi là kết quả xứng đáng mà nàng thơ đã dành cho bác Phạm Lăng sau một đời tần tảo đam mê cùng câu chữ.

ĐL

Hà Nội, tháng 7 năm 2019