Logo

Hương thời gian

Hương thời gian – Ẩn ức của một tâm hồn đa cảm

PGS.TS. Nhà văn Vũ Nho

 

         Đây là một tập thơ tình chọn lọc của tác giả. Không biết Nguyễn Thế Minh yêu từ khi nào, và làm thơ tình từ bao giờ. Nhưng tập thơ chọn lọc này được viết chỉ trong mấy năm lại đây. Từ năm 2016, Và phần lớn các bài đều ghi ngày tháng  trong các năm 2017, 2018. Nhiều nhất là năm 2019.  Tập thơ đầu tiên  là “Tiếng vọng”, tác giả trình làng ở nhà xuất bản Thanh Niên năm 2016. Nghĩa là khi xuất hiện với tư cách tác giả thơ, Nguyễn Thế Minh  cũng đã tròn lục thập hoa giáp. Nghĩa là anh  không còn trẻ nữa. Nếu theo phong tục lên lão ngày xưa thì tác giả cũng đã có 10 năm ngồi cỗ tiên chỉ trong làng.

        Nhưng tình yêu vốn không có tuổi. Nó không phụ thuộc vào người viết thơ tình đó trẻ hay già. Có người trẻ, yêu khỏe như điên, nhưng cả đời không có nổi nửa câu thơ tình vắt vai. Lại có người tuổi cao nhưng tâm hồn trẻ, khi trước bận việc mưu sinh, khi tuổi lớn mới bước chân vào trường tình. Và một tình yêu mãnh liệt đã làm cho người đó phải viết, phải viết và phải viết! Nguyễn Thế Minh thuộc típ người này chăng? Tôi nghĩ rằng, đôi khi theo thói tọc mạch rẽ ràng, người nghiên cứu xem thơ,  đọc thơ cứ phải xem xét kĩ bài thơ ấy ra đời trong hoàn cảnh nào, viết ở đâu, vì sao mà viết, khi ấy tác giả bao nhiêu tuổi?… Điều đó có thể có ích cho việc lí giải một bài thơ tình cụ thể, nhưng với cả một tập thơ tình thì có lẽ không cần thiết!

         Thời thơ mới,  chỉ có nhà thơ Đoàn Phu Tứ làm thơ về “Màu thời gian” và thi nhân quả quyết: “ Màu thời gian không xanh/ Màu thời gian tím ngát”. Nhân tiện đấy cũng khẳng định thêm:

Hương thời gian không nồng

Hương thời gian thanh thanh

          ( Màu thời gian)

Nhà phê bình Hoài Thanh đã chú giải về màuhương thời gian như sau:

5. Người Pháp thường bảo thời gian màu xanh. Nhưng thi nhân nhớ lại thời xưa, hồi người đương yêu, cứ thấy màu thời gian tím ngát vì người riêng thích một thứ hoa tím, và màu hoa lẫn với màu yêu.

  1. Hương thời gian là hương thứ hoa kia mà cũng là hương yêu, một thứ tình yêu qua đã lâu rồi, nên chỉ thấy thanh sạch, nhẹ nhàng ( VN nhấn mạnh)” ( Thi nhân Việt Nam, nxb Văn học, Hà Nội, 1988, tr. 100).

          “Hương thời gian” của Nguyễn Thế Minh phải chăng là cùng với ý tưởng mà Hoài Thanh đã diễn giải?

          Chỉ biết rằng tất cả các bài thơ của “ Hương thời gian” là thơ tình, thơ yêu của một người đa cảm. Thơ của ANH viết về EM, cho EM;  thơ của người yêu đơn phương; thơ của hoài niệm, nuối tiếc; thơ của tình nhân, của những cơn mưa, của những nỗi nhớ, những phút giây bên li cà phê đắng; thơ  của phố nhỏ thành Nam, của mùa Thu (Cuối thu,  Hoa cúc, Thơ tình mùa thu, Điệp khúc mưa thu),  của mùa Đông ( Người tình mùa đông, Tình mùa đông,  Mưa giá),  của mùa Sen…

           Người tình nhân  là một người đa cảm. Chỉ nhìn cũng đủ say như câu thơ nữ sĩ Phan Thị Thanh Nhàn đã viết “Các cụ ông say thuốc/ Các cụ bà say trầu/ Còn con trai con gái/ Chỉ nhìn mà say nhau” (Đám cưới ngày mùa). Còn ở đây hơn cả say ấy là trạng thái thôi miên đến mức “ lãng quên đời” :

                    Bốn mắt nhìn nhau chẳng nên lời

                   Nhìn thôi cũng đủ…lãng quên đời

                             ( Chỉ nhìn thôi tình yêu chưa đủ)

  Khi thì hoài niệm về mái tóc người yêu dấu:

                   Phố thân thương đến bây giờ xa lạ

                    Bồn chồn khi góc phố ánh đèn lên

                   Tia nắng cuối cùng rơi trên tóc xõa

                   Em xa rồi anh mất dấu thân quen…

                                   ( Chiều ngược)

 Khi  thì nhớ da diết  về một nụ hôn khuya:

                    Mười hai giờ bên em đêm đó

                    Đôi môi hồng ánh mắt long lanh

                   Mười hai giờ chưa qua đã nhớ

                    Ngọt nụ hôn…Em mãi trong anh

                             ( Phố không em)

 Khi không chịu nổi, phải lên tiếng nhắc về kỉ niệm:

                   Em ơi còn nhớ hay không

                    Anh tìm kỉ niệm mặn nồng thuở xưa

                    Bỗng dưng trời đổ cơn mưa

                    Mỉm cười chuyện ấy như vừa hôm qua

                             (Chuyện tình sau mưa) 

 Cũng có khi mạnh bạo tỏ tình, nhưng tình huống chừng như không mấy thuận, mà có lẽ chỉ  là mạnh bạo nói “thầm” trong tâm, nói “thầm” trong thơ:

                   Mùa thu đang vội vã

                   Anh trót lỡ yêu em

                   Giọt thu lăn trên má

                   Ngẩn ngơ ai khép rèm

                   Người quen trên phố lạ

                   Xin cùng anh một lần

                   Mắt tròn to đen nhé

                                 (Thơ tình mùa thu)

 Có lẽ bởi tại tuổi trẻ  còn lơ ngơ , còn non nớt “Con người hay vô cớ/ Thường giận  hờn vu vơ” ( Mùa hè xa vắng), còn nhút nhát khó mở lời,  nên tình yêu đầu thường lỡ dở,  thường không thành, thường để lại những tiếc nuối,  nhớ nhung:

                    Gió đông bắc về nỗi nhớ đầy thêm

                   Mà câu yêu chưa lần anh dám nói

                    Đôi lần muốn nhưng rồi tim bối rối

                   Anh sợ nếu người từ chối xa nhau

                             (Lỡ làng)

Người thơ nói với bạn tình và nói với chính mình:

                    Sao cứ ngóng, cứ hoài niệm mãi thôi

                    Nặng lòng nhớ về một người yêu cũ

                   Buồn đến thế, buồn bao giờ mới đủ

                   Dấu yêu à ! Hãy quên tháng năm xưa

                             (Chông chênh)

 Nhưng cái sự đời thường trái khoáy! Càng muốn quên thì lại càng nhớ! Càng muốn chôn vùi thì tình yêu lại cứ sống dậy như trong một bài thơ Nga mà Nguyễn Thế Minh  từng ở Nga chắc là có biết:

Yulia Drunina

“CHÚNG TA ĐEM CHÔN CẤT TÌNH YÊU”

 

Chúng ta đem chôn cất tình yêu
Trên nấm mộ đặt một cây thánh giá.
Rồi cả hai cùng chắp tay: “Lạy Chúa!”

 

Nhưng từ quan tài, tình yêu bật dậy
Hất đầu, trách cứ chúng ta:
– Các người đã làm chi? Ta còn sống đây mà!

                              ( Bản dịch của Tạ Phương)

Vì vậy mà biết là  cần quên nhưng cứ nhớ:

                   Về quê ngơ ngẩn nhớ ai

                   Tình xưa bến cũ nối dài nhớ thương

                                      (Về quê)

Vẫn cứ ao ước gặp lại một lần:

                    Về bên anh nhé cả thành phố này đang nín thở chờ em

                   Con đường Đông A thênh thang nay thấy mình bé nhỏ

                   Những góc phố bình yên đêm đèn lấp lánh sắc màu xanh đỏ

                    Tôi xao xuyến chờ em, thành phố bồi hổi ngóng em

                                                     (Chờ em)

Bạn đọc chắc cũng phải nín thở chờ đợi xem nếu em đến, nhà thơ đa tình sẽ ứng xử ra sao? Bởi vì lúc này anh ta không còn trẻ nữa. Bởi vì lúc này anh ta đang có cả gia đình và một bà xã (cựu người yêu)  ngoan hiền đảm đang “vẫn bộn bề hương xưa tỏa sắc” mà anh “thương nhất trên đời” ( “Viết cho ngày 8/3” và “ Nhà tôi”). Song hãy yên tâm đi! “Em” có thể chỉ là “bà xã” vắng nhà, có cớ cho thi sĩ làm thơ! Hoặc “em” có thể là người yêu từ ngày xửa ngày xưa giờ “đã nên bà”! Mà cũng có thể “em” là người mà thi nhân “thầm yêu trộm nhớ”! Dẫu thế nào thì tôi tin chắc một người từng trải, mộng mơ hay hoài niệm, sẽ có cách cư xử đẹp, đúng mực, lịch lãm : “Mỉm cười chuyện ấy như vừa hôm qua” ( Chuyện tình sau mưa).

          Đến đây thì tôi cảm thấy mình đã viết hơi dài, đã nói hơi nhiều. Xin nhường  cho ai yêu thích thơ tình hãy tự mình khám phá những cung bậc tình cảm, những khoảnh khắc yêu thương, khao khát, chờ đợi,  nhớ nhung, nuối tiếc,… những sắc màu của  tình yêu  được  tác giả  gom góp, chắt lọc  và trao tặng mang tên gọi

Hương thời gian”!

                                              Hà Nội, 27 tháng 8 năm 2019