Logo

Đời thơ mở với cõi người

     Thơ và Đời là tuyển thơ được tập hợp và chọn lọc từ những sáng tác thơ của tác giả Đinh Văn Tờn trong suốt mấy chục năm qua. Đọc trong ấy, thấy trong những câu chữ mộc mạc và chân thành là tấm lòng, là nhân cách và tư tưởng của một cán bộ cách mạng tiền khởi nghĩa, một vị quan chính trực hết lòng vì dân vì nước! Điểm chung trong những sáng tác văn chương của thế hệ cán bộ lãnh đạo thời của bác Đinh Văn Tờn là lý tưởng sống cao đẹp và trong trẻo, là niềm tin son sắt đối với Đảng, với Bác Hồ, với Tổ quốc và dân tộc. 

     Tuyển tập Thơ và đời với độ dày hơn 300 trang thơ, được bố cục thành ba mảng đề tài chính, mỗi mảng được kiến tạo bởi một nguồn mạch cảm xúc riêng! Ở phần thứ nhất của tuyển thơ là những bài thơ hướng về gia đình và quê hương xứ sở của tác giả. Trong mảng này, ngay ở những trang đầu tiên là hình ảnh núi Ấn sông Trà và rất nhiều địa danh nổi tiếng khác, đặc trưng cho hồn vía của quê hương Quảng Ngãi anh hùng:Sinh ra và lớn lên từ mảnh đất miền Trung nắng lửa mưa dầm và gió Lào rát bỏng, rồi có lẽ do công việc số phận sắp đặt, nên đời bác gắn bó với thành Nam văn hiến, thế hệ lãnh đạo cùng thời với bác tuyệt đại đa số là những người kiên trung và tâm huyết với quê hương đất nước! Đọc thơ của bác Đinh Văn Tờn, thấy câu chữ thơ ấy tâm huyết lắm, trăn trở lắm với những buồn vui của non sông đất nước, gần gũi lắm với những chìm nổi cõi người! Thơ ông mang đẫm chất diễn ca, tự sự, quấn quýt xanh trên cây đời với những dãi dề, sẻ chia, vân vi, bày tỏ. Thơ ấy, có thể chưa chạm tới cái cao sang, trau chuốt trong câu chữ như những bậc túc nho, hay thi nhân tài tử, thơ ấy dẫu chưa có nhiều cái tinh chất hàn lâm uyên bác của nghệ thuật thi ca… Nhưng ấm áp và nồng hậu trong từng vuông thơ truyền thống của ông là tiếng đời chân thành và mộc mạc, là nguồn mạch yêu thương, là sự đam mê thơ ca của tác giả gửi vào hồn câu vía chữ!

Ngọt bùi vị mía quê ta

Trà Bồng nổi tiếng rừng già quê cay

Lý Sơn hành tỏi đắm say

Đặc sản duy nhất đảo này làm nên.

(Tình quê hương).

     Với mạch câu chữ mộc mạc, dung dị ấy, hồn thơ gần trăm tuổi cứ thong dong suốt những rộng dài trên đôi nẻo quê hương, khi Quảng Ngãi là nơi ông đã sinh ra, khi thành Nam là nơi ông nửa đời gắn bó. Hồn thơ ấy đẫm vào đời cùng những chia sẻ với buồn vui muôn nỗi. Giờ đây, người thơ vẫn đang thong dong dưới mái chiều thành Nam văn hiến cùng tuổi chín mươi đầy, ở nơi ấy những vần thơ về quê hương đất nước và cuộc sống của ông cứ lặng lẽ sinh thành. Những sáng tác trong phần I của tập thơ là nỗi niềm vọng quê, là tiếng lòng tri ân, chia sẻ cùng những buồn vui với cả hai miền đất mà suốt một đời người thơ trân quý! Lặng lẽ giữa bùi ngùi trong miền thơ ấy là bóng mẹ, hình cha, là bùi ngùi câu chữ xè cay những mất còn trong kiếp nhân sinh:

Mẹ xưa vốn tính hiền lành

Nết người thuần hậu vẹn tình hiếu trung

Với tứ thân một lòng hiếu thảo

Với chồng con tần tảo tháng ngày

Ở ăn sau trước đặn đầy

Tình làng nghĩa xóm thẳng ngay với người…

(Cuộc đời của mẹ)

     Phần II của tuyển tập Thơ và Đời được bố cục với dung lượng hơn một trăm trang đầy đặn. Những trang thơ trong mảng này có thể coi là nơi ký thác niềm tin của một cán bộ cách mạng tiền khởi nghĩa, thuộc thế hệ vàng của lãnh đạo đất nước ta ở thời hậu chiến, trong họ luôn rực hồng ngọn lửa lý tưởng cách mạng và tình yêu Tổ quốc, dân tộc, lại được trang bị chuyên môn về quản lý, lãnh đạo khá chỉn chu. Phần thơ này mang đậm chất lý tưởng và truyền thống cách mạng, người đọc sẽ gặp ở đây những cảm xúc chân thành, thiêng liêng của tác giả về Bác Hồ, về Đảng về Tổ quốc thân yêu:

Bác “đi” còn dặn gắng trồng người

Cuộc đời thanh bạch sống vui tươi.

Đồng tiền che lấp lòng nhân nghĩa

Hãy đứng lên đi vạn kiếp người.

(Kỷ niệm 128 năm ngày sinh bác Hồ)

     Những câu thơ ngỡ như khẩu hiệu, ngỡ đã quen thuộc lắm, nhưng nó được trân trọng và nâng niu, bởi thơ ấy được một vị lão thành cách mạng viết bằng tình yêu chưa bao giờ cũ đối với Đảng, Bác Hồ và Tổ quốc ngay giữa  lúc đó đây nổi lên hàng loạt sự xuống cấp, suy thoái về tư tưởng, viết ngay giữa những xô bồ nghiệt ngã của thời kinh tế thị trường. Cũng trong phần II này, tác giả đã dành tâm huyết để viết dâng Thành Nam một diễn ca khá gọn gàng và đầy đủ, đọc trong ấy, thấy lịch sử của Thành Nam hiện lên trải dài hơn một thế kỷ qua. Người đọc trẻ hôm nay, đọc trong ấy có thể thấu một phần những vất vả khó khăn mà các thế hệ cha anh đã đóng góp, xây dựng để có một Nam Định là “thành phố loại một” tươi đẹp và hiện đại hôm nay!

     Phần thứ III của tuyển thơ được tổ chức theo chủ đề Đời thơ, nơi đây ngổn ngang những hiện thực của xã hội dưới thời cơ chế thị trường. Cảm xúc thơ, tư duy thơ mang tinh thần và thái độ quyết liệt của tác giả trước quốc nạn tham nhũng, nạn ô nhiễm môi trường cùng sự xuống cấp của văn hóa xã hội Việt Nam thời hội nhập. Những câu chữ ở phần này mang nặng nỗi niềm trăn trở ấy, đó là những câu thơ thể hiện trách nhiệm công dân, trách nhiệm của một tri thức trước những vấn đề nhức nhối của đất nước hôm nay!

     Đọc nhiều bài thơ ở phần III tuyển thơ này, thấy trong lòng những câu chữ mộc mạc của bác Đinh Văn Tờn là ăm ắp những trăn trở, tâm sự, sẻ chia sau một đời trải nghiệm:

Trải bao năm tháng vun trồng

Cây xanh trái ngọt mát lòng người chăm

Trải qua bão tố nhiều năm

Rễ bền, gốc vững, trăng rằm sáng trong…

(Cây đời).

      Khép lại mấy dòng dẫn nhập về những trang Thơ và Đời của tác giả Đinh Văn Tờn, ta trân trọng lắm với những trang thơ mộc mạc chở tình yêu quê hương đất nước, chở những suy tư, day dứt của một cán bộ cao niên trước hiện tình của Tổ quốc hôm nay. Thơ ấy, mặc nhiên đầy đặn ở cái tâm trong, cái ý thành của người viết, thơ ấy tiếp cận bạn đọc bởi cái tình đọng vào bóng chữ! Thơ ơi, với nghiệp thơ, nghề chữ, cái hay, cái đẹp của thi ca cần lắm những tinh hoa của nghệ thuật, nhưng cái cần hơn cho thơ, cho đời ấy là tình yêu và trách nhiệm với cuộc sống của người viết gửi vào câu chữ của miền thơ!

 

Hà Nội, tháng 5/ 2018

Nguyễn Thế Kiên  kienlucbat

(Hội Nhà văn Việt Nam)

Chủ nhiệm các dự án xuất bản

Giám đốc Cty Văn hóa Đất Việt