Logo

Dấu mùa sang – Kiều Dư

MÙA ĐI TRONG YÊU THƯƠNG

Nhà văn Lê Hà Ngân

Phố vào thu xao xác heo may. Tách cà phê lênh đênh giọt buồn. Gió thu mang hương bàng chín mọng ùa về nhắc nhớ xa xôi bao nỗi niềm nhân thế… Khúc giao mùa trôi trên nước thời gian. Nhịp hải hà sống dậy trong tâm hồn đa cảm của chàng nhạc sỹ tài hoa đất Thành Nam. Có phải khúc giao mùa lay thức tâm hồn để tình thơ suối nhạc dạt dào chung chiêng theo nhịp hồn mẫn cảm.

Cầm tập bản thảo Dấu mùa sang 99 bài thơ của Kiều Dư trên tay tôi thấy chiêm nghiệm về con số 9. Con số 9 là biểu tượng may mắn của người phương Đông. Con số 99 là sự may mắn trường tồn vĩnh cửu. 99 bài thơ với nhiều thể tài khác nhau nhưng chung chảy một tình yêu.

Đọc thơ Dấu mùa sang của nhạc sỹ Kiều Dư người ta dễ dàng cảm nhận được một tình yêu. Tình yêu ấy như một dòng nước chảy ngọt ngào, là phù sa bồi đắp nên cuộc sống muôn nơi. Mà ở đâu có phù sa, ở đó có cỏ xanh tươi.

Tôi đã nhìn thấy mùa xanh trong cảm xúc của anh, cứ mỗi ngày sự bồi đắp ấy trong thơ càng mơn mởn tươi xanh như bờ bãi ngút ngàn mà anh từng đặt chân tới khi đi sáng tác.

Tình yêu cuộc sống không bao giờ dừng lại, đó là một điều tuyệt vời. Nó tựa hương hoa, sẵn sàng dâng hiến hết mình hương nhụy cho vạn vật của vũ trụ, không đòi hỏi giống một chân lý bất diệt: “Sống trong đời sống, cần có một tấm lòng, để làm gì em biết không, để gió cuốn đi”. Và tấm lòng ấy không phải cất lên một cách đơn điệu hay thô sơ, mà cứ chân chất mộc mạc lẫn dung dị đi vào lòng người qua một cánh cửa rộng mở: Thi ca!

Nếu bạn đang mê mải với cơm áo gạo tiền, hay lòng ta đang trĩu lặng âu lo ta hãy cầm tập thơ Dấu mùa sang của tác giả Kiều Dư trong tay lòng ta sẽ dịu lại thấy yêu thương ùa về.

Đây là một tập thơ, thơ hơn bất kể một tập thơ nào. Bởi vì ở đó, người ta thấy mườn mượt linh hồn của câu chữ quyện hòa biết bao rung cảm của người nghệ sỹ với trời đất vạn vật, với tình người và với chính mình, trong nỗi niềm yêu thương và cả sự cô đơn. Có thi sĩ nào mà không cô đơn. Có cô đơn nào mà không bắt đầu yêu thương. Tôi đã cảm nhận được những mảng màu này trong thơ của anh , thấm đẫm ở từng câu chữ. Cái cô đơn nở hoa cất cánh của một tâm hồn đẫm nhạc:

Lá biếc nương nhờ cội rễ sâu

Mưa xuân rắc phấn ở trên đầu

Em về xóm nhỏ tươi màu nắng

Cỏ dưới chân mềm lại nhớ nhau.

(Cỏ biếc)

Mùa xuân biếc xanh mưa bụi, xanh trong dáng em về ngan ngát một miền thơm. Mùa xuân làm tim yêu thổn thức nhớ thương. Đó là bức tranh đồng quê đầy hoài niệm đẹp đẫm hơi thở dân gian pha màu hoài niệm gần gụi thân thương.

Bóng mùa đi trong thơ Kiều Dư như một bức tranh tứ bình với nhiều cung điệu cảm xúc rất đặc biệt. Cảm xúc giao mùa trong trẻo đầy chất hiện sinh ngồn ngộn sự sống chín trong thơ Kiều Dư:

Cánh bưởi thả nơi bờ hiên nhễ nhại

Giọt long lanh óng suối tóc em dài

Nghe đắm đuối một hồn quê khờ dại

Dấu mùa sang theo giấc thiên di…

(Tháng Ba ơi)

Hay một tháng Giêng xanh pha màu ước lệ. Tình ngời trong sương tuyết, e ấp nụ đào phai:

Cánh đào phai vẫn còn đương xao xác

Yếm đào ai ngúng nguẩy trước đêm khuya

Thắt lưng hồng hờ hững áo tuột khuy

Mơn mởn nụ hé mời nhành sương tuyết…    

(Nụ xuân)

Tiếng sấm tháng Ba cho lúa toé đòng, thắp một trời hoa gạo, phút giao mùa luyến lưu dùng dằng bước chân thi sỹ khi bờ vai thanh nữ ngát thơm hoa bưởi. Bức tranh quê động lòng người đắm đuối, khờ dại, bạo liệt nhễ nhại đang toả hương trong thơ Kiều Dư. Mùa thiên di gọi hạ về trong màu nhớ xốn xang hương đồng nội:       

Đầu hiên lựu đã tô màu lửa

Cuối ngõ nắng hồng vẽ sắc mây

Chợt thấy thơm nồng nơi khói bếp

Hè sang thức dậy những mùa xanh…

(Hạ)

Nhịp mùa của cảm xúc dìu dặt thao thiết chảy trong tâm hồn chàng nhạc sỹ. Người ta không phải là nhà thơ nhưng tâm hồn giao cảm với thiên nhiên rung lên những mạch nguồn trữ tình thì tự thân đã là nhà thơ rồi. Và ai yêu thơ là hai lần thi sỹ. Hình như sự mẫn cảm của trái tim nghệ sỹ luôn đa mang. Bóng thu về heo may xao xác, khói hương vu lan, tiếng kệ vọng tâm thức. Thơ thu nhuốm màu thiền tĩnh lặng. Vũ trụ linh giác đồng hiện trong cảm quan của bóng mùa phảng phất nét cô đơn hoài cổ:

Gọi nắng cho heo may về

Hong cho mùa bớt lạnh

Vu lan khói cuộn vòng nhân gian

Tiếng kệ vọng miền sâu thẳm…

(Gọi heo may)

Tôi đã cảm nhận được những mảng màu này trong thơ Kiều Dư thấm đẫm ở từng câu chữ. Đó là bức tranh hoài niệm, bảng lảng khói sương đẹp mà buồn. Nhưng lại là một vẻ đẹp và buồn khiến người ta sống thêm nhân văn hơn, yêu mến nhau hơn và thậm chí có người cũng muốn mình có được một chút bóng hình của bản thân trong bức tranh thu ấy.

Hình như quá yêu mến mùa thu nên thơ Kiều Dư cũng có những tiếng thu nhịp thu đa thanh sắc ám ảnh lòng người đọc.

Bức tranh tứ bình trong thơ Kiều Dư còn là nhịp sầu đông:

Chiếc thuyền nan bên dòng sông lấp loá

Nép thân gầy trong đám sậy lơ thơ

Oằn oặt lưng ai quẩy gánh ưu tư

Khi gộc củi phì phò mang xuân đến…

(Đông)

Bằng vài nét chấm phá bức tranh đông tàn thấp thoáng nét cổ thi. Nhưng hình ảnh mùa đông sông nước lại rất gần gụi thân quen mộc mạc của đồng bằng bắc bộ. Màu đông có sóng nước trong veo toả khí trời lạnh giá. Điểm xuyết không gian bóng con thuyền trên bến vắng lơ phơ hiu hắt cọng sậy gầy. Cảnh ngụ tình mang đậm sắc thái cổ điển. Song le ấn tượng nhất vẫn là hình ảnh: “Gộc củi phì phò mang xuân đến”. Thi trung hữu hoạ gợi hình bừng sáng lên ngọn lửa của bếp hồng làm bức tranh mùa đông ấm lên sự sống báo xuân sang. Tôi chợt nhận ra khúc giao mùa ở thơ Kiều Dư thật thú vị, thơ chín bởi hình ảnh mộc mạc đầy ý nghĩa này.

Có thể nói đây là một tập thơ đầy cảm xúc. Hầu hết ở mỗi bài, người đọc đều cảm thấy cái tình của người viết và thêm yêu mến, cảm phục thêm cái tình yêu của nhạc sỹ. Phải yêu đời yêu người, nâng niu từng phút giây khoảnh khắc của cuộc sống nhiều lắm mới có thể viết nên những dòng ca ấy. Như những câu hát, cứ vút bay lên trong tâm thức của người đọc. Nó đã chạm vào miền rung cảm sâu xa của con người, khiến người ta đọc để muốn quay về, để nhân bản hơn.

99 bài thơ phong phú về thể tài, sự chiêm nghiệm về nhân thế sâu đậm những ẩn ức của cuộc đời được khắc họa trong thơ. Phận số của nhân sinh được tái hiện khá rõ nét ở thơ anh. Bóng người đàn bà độc hành trong đêm, một gã say dật dờ thân phận, áo tơi lưng còng đóng khung vào ảo ảnh trôi trên phận số nhân sinh:

Nắng vàng suộm

Bung vạt áo cũ mèm

Héo hon

Khuôn dung không thần sắc

Đường trưa

Lấp loá dòng sông ảo

Vắng hoe

Chiếc xe đạp cà tàng

Ngửa mặt than

Trời xanh sao cao thế…

( Ảo ảnh )

  Và đây nữa bóng người điên trên đường phố để trái tim nhà thơ cồn đắng ngậm ngùi:

Phố rêu phong một người điên ngồi đó

Râu tóc dài xoắn lại tựa bút lông

Mắt thẫn thờ nhìn về phía mông lung

Mong tìm được hương trời cùng sắc đất…

(Điên)

Thế sự và phận người luôn là niềm trăn trở trong thơ Kiều Dư. Đôi khi ta bắt gặp cả tiếng cười trào lộng diễu nhại chính bản thân mình. Như một gạch nối cùng nỗi đau nhân thế nổi nênh kiếp cầm ca.

Xanh xao chuốt nốt nhạc xưa

Liêu xiêu rủ xuống mái chùa rêu phong

Hồng nhan một kiếp long đong

Trụi trơ con tạo uốn cong xoay vần.

( Độc huyền cầm)

Thơ lục bát dễ viết và cũng rất dễ viết sến. Nhưng với Kiều Dư thì không. Tôi có cảm giác như anh đã rút sợi tơ lòng từ những cung thương xót đắng để hoà vào vườn lục bát đầy hoa thơm trái ngọt nhưng cũng ẩn chứa trong đó những hạt mầm giản dị thiêng liêng. Tiếng độc huyền “xanh xao” kiếp hồng nhan phiêu bạt theo tiếng cười ngả nghiêng cùng nhân thế.

Tôi không có tham vọng bình giá về tất cả thể tài trong Dấu mùa sang của Kiều Dư. Nhưng sẽ là khiếm khuyết nếu không nhắc tới tình yêu lứa đôi luôn đằm thắm chung chảy trong những câu thơ của anh. Những câu thơ thật tình chứa chan xuân và nhạc:

Em chờ anh bên cửa

Mùa xuân nghiêng

theo bóng anh về.

(Mùa xuân nghiêng theo bóng anh về)

Anh về như mang cả mùa xuân, dệt bao yêu thương cho lòng em ấm lại.

99 bài thơ phần đa viết bằng thể thơ tự do, thấp thoáng đôi bài lục bát, phảng phất dăm bài thể loại thơ Đường. Hình ảnh thơ giản dị gần gụi đời thường. Cấu tứ thơ khá chặt chẽ làm nhịp mùa sang rung lên những giai âm của cảm xúc sâu lắng. Đó là tình yêu của một trái tim đa mang.

Kiều Dư là nhạc sỹ một nghệ sỹ ưu tú của đất thành Nam. Anh không phải là nhà thơ nhưng sự mẫn cảm của người nghệ sỹ ấy vẫn rung lên một miền thơ. Những phút thơ đến với anh thật nhanh. Và hầu như những bài thơ ấy thường được đăng trên facebook chia sẻ cùng bạn bè anh em văn chương. Khép tập thơ lại tôi vẫn ước ao giá như tác giả dụng công về ngôn ngữ hơn một chút, nhãn tự thơ ám ảnh hơn thì Dấu mùa sang sẽ chín và tròn trịa hơn.

Đến với Dấu mùa sang của nhạc sỹ Kiều Dư bạn có thể có nhiều cách cảm nhận khác nhau. Nhưng với tôi tập thơ vẫn mênh mang như dòng sông tình yêu vỗ những cơn sóng lòng vào nhịp sống đương đại. Gấp tập thơ lại để mở ra một cuộc du ngoạn tâm tưởng đầy cảm xúc theo nhịp hải hà của mùa đi theo đôi cánh thơ.

 

Trọng thu 2020

LHN