Logo

Chạm vết bùn non – Trần Phan Dương

 

 

THI CA – NƠI GIỮ LỬA TÌNH YÊU VÀ TRÁCH NHIỆM

 

           Trên tay bạn đọc đang là ấn phẩm Chạm vết bùn non của Bác sỹ, Nhà thơ Trần Phan Dương vừa được Nxb Hội Nhà văn cấp phép xuất bản trước thềm xuân Tân Sửu. Đây là tập thơ thứ 3 của Trần Phan Dương được xuất bản trong vòng hơn một năm trở lại đây.

          Thời gian vừa qua, sau khi hai ấn phẩm thơ của Trần Phan Dương là Cội nguồnMiền không tuổi được phát hành, đã nhận được rất nhiều sự tương tác tích cực từ giới chuyên môn và bạn đọc, nhiều bài viết công phu và chân thực về thơ của vị Thầy thuốc ưu tú này đã xuất hiện cả trên không gian mạng và sách báo giấy. Trong một bài tiểu luận khá công phu về thơ Trần Phan Dương của Nhà phê bình Nguyễn Xuân Dương viết, có đoạn: “…Hơn hết thảy, dòng phù sa nhân nghĩa của quê hương đã bồi đắp cho tâm hồn Trần Phan Dương trở thành thi sỹ ngay từ thời niên thiếu. Phan Dương là một thi sỹ giàu lòng nhân ái – nhân ái với quê hương, nhân ái với cuộc đời… Dù viết về đề tài nào, Phan Dương luôn giữ được cho thơ mình ngọn lửa tình người. Ngọn lửa của lòng nhân ái, ngọn lửa tình yêu cuộc sống cháy mãi trong thơ, cháy mãi trong đời…”. (Bài tựa của tập thơ Cội nguồn, Nxb Hội Nhà Văn, 01/2020). Những nhận xét và chia sẻ trên đây của Nhà phê bình Nguyễn Xuân Dương đã cập nhật khá đầy đủ về cái tâm thơ, tình thơ của Bác sỹ Trần Phan Dương đối với thi ca và cuộc sống.

          Trở lại với thi phẩm Chạm vết bùn non mà chúng ta đang tiếp cận, vẫn thấy trong câu chữ ấy là một tấm tình thơ vuông vắn, được đan dệt bằng những trang thơ truyền thống nhuần nhị. Trong tấm tình thơ ấy là tình mẹ, tình em, là quê hương, là những suy tư và chiêm nghiệm từ bể phù sinh, là ký ức thẳm sâu trong câu chữ trở mình. Đặc biệt tươi mới giữa ngổn ngang miền ký ức kia, là những trang thơ cập nhật sự chia sẻ, hy sinh hết mình, đùm bọc, đoàn kết của dân tộc Việt Nam khi đối mặt cùng thiên tai và dịch dã. Bên cạnh đó là những tiếng thơ trăn trở từ tấm lòng một kẻ sỹ, trước những nỗi niềm thế sự của non nước hôm nay.

          Trong thi phẩm Chạm vết bùn non, thơ Lục bát vẫn chiếm ưu thế, điều này cũng là dễ hiểu, bởi cái duyên Lục bát của Trần Phan Dương đã được khẳng định qua nhiều sáng tác của anh. Và ngay ở những trang đầu của tập thơ này, ta lại thấy cái duyên Lục bát ấy lấp lánh lên từ câu chữ:

          Một phần cốt nhục mẹ trao/ Bây giờ lại được gửi vào cháu con/ Lưng còng tóc bạc, mỏi mòn/ Mảnh mai mà tựa núi non cao dày. (Chạm vết bùn non).

          Nhà thơ đã tận dụng triệt để cái lợi thế của vần luật, của nhịp điệu và nhạc tính của thể Lục bát, để đưa vào trong lòng chữ những nỗi niềm the thắt trước sự đổi thay:

          Ngày xưa hoa lá đầy vườn/ Cây bồ kết với vấn vương tình đầu/ Bây giờ tất cả về đâu/ Chỉ còn chen chúc một màu bê tông. (Hồn quê).

          Thơ Trần Phan Dương mang cốt cách đặc trưng của thơ truyền thống, nhưng trong cái vóc truyền thống ấy, đã hiện diện sự khởi nguyên tự do của ý thơ:

          Lúc thì cõng nắng/ trên lưng/ Tay cày lằn vết dây thừng/ theo trâu/ Lúc thì chân ngập/ bùn sâu/ Giăng giăng mưa trút xuống đầu/ chẳng ngơi/ Chính là cha đấy/ Cha ơi… (Lăn vào tim con).

          Những câu thơ của Trần Phan Dương đến với bạn đọc ở cái nết thơ tự nhiên, dễ gần mà không hề dễ dãi. Ý thơ anh cứ bồng bềnh giăng mắc, cứ vô tư mà nở trên dòng sông chữ cũ càng của cha ông:

          Bàn tay nâng mái chèo khua/ Cho thuyền rời bến chở mùa thu sang/ Si tình gặp kiếp đa đoan/ Thu này gom hết sắc vàng tặng nhau. (Tặng nhau).

          Từ cái ngọt mềm của nhịp thơ Lục bát, nếu gặp được những phút lãng đãng, xuất thần của cảm xúc, thì biên độ của dòng thơ cổ tích này sẽ được mở rộng, và tạo hiệu ứng mạnh khi tiếp cận bạn đọc:

          Chú chuồn chuồn ớt/ đang bay/ Trên lưng chở cả tháng ngày/ xa xôi/ Mỏng manh đôi cánh/ ấy thôi/ Vẫn còn nguyên/ Một khoảng trời mộng mơ. (Còn nơi đậu vào).

          Thơ Trần Phan Dương là thơ của những chia sẻ và trăn trở. Thơ ấy gợi hơn, hay hơn khi chạm vào những mất mát, những nuối tiếc, bâng khuâng. Đây là một vuông thơ in bóng hình đồng đội của ông đã hy sinh từ thời đạn bom trận mạc:

          Bốn lăm năm, bạn của tôi/ Hai tay bồng súng vẫn ngồi đâu đây/ Tiếng cười giấu lớp vỏ cây/ Mũ tai bèo giấu vào đầy tiếng ve. (Nhịp bước quân hành).

          Thơ Trần Phan Dương chênh chao, bảng lảng bởi những rung cảm trong trẻo và tự nhiên, sâu lắng bởi sự trải đời và chiêm nghiệm. Có những câu thơ tưởng như rất dung dị, rất dễ làm, như có thể rút ra từ bất cứ chỗ nào của ý thức và tư duy thơ, nhưng nếu không có vốn sống và nguồn yêu đích thực, thì rất khó để câu chữ thơ hiện lên như thế này:

          Hương tháng Giêng cứ giăng giăng trời đất/ Mắt nhìn nhau say đắm tới muôn lần/ Có tình yêu cùng tấm lòng chân thật/ Thì mỗi ngày là một LỄ TÌNH NHÂN. (Tháng Giêng).

          Năm Canh Tý 2020 đi qua với bao nhiêu gian lao vất vả của nhân loại và Tổ quốc ta. Thiên tai xảy ra ở khắp nơi, dịch bệnh tang thương diễn ra trên khắp thế giới… Rất nhiều nhà văn, nhà thơ, nghệ sỹ đã kịp thời tạo nên những tác phẩm về chủ đề này. Những tác phẩm ấy, là tiếng lòng, là ngọn lửa ân tình để chia sẻ, cảm thông, để gieo niềm tin chiến thắng thiên tai, bệnh dịch vào muôn nỗi âu lo đang thường trực. Đấy chính là sứ mệnh, là nhiệm vụ của Văn học Nghệ thuật với cuộc đời này! Sẽ là một thiếu sót nếu chúng ta không đề cập tới mảng thơ này của Bác sỹ – Thi sỹ Trần Phan Dương trong Chạm vết bùn non. Ở mảng thơ mang tính thời sự của tập thơ này, ta gặp một đoản khúc mang hùng khí Việt Nam, đoản khúc ấy được viết hoàn toàn bằng thể thơ tự sự, tuyến tính, nó đọng lại trong ta là những hình ảnh chân thực về những Y bác sỹ, những chiến sỹ trên tuyến đầu chống dịch:

          Tôi đã nghe nhịp thở Tổ quốc tôi/ Nặng trĩu âu lo, căng mình chống dịch/…/ Tôi kính trọng vô cùng những đồng nghiệp của tôi/ Giọt mồ hôi thấm vết buộc khẩu trang chằng chịt./…/ Tôi đã nghe suốt dải biên cương, lối mở, đường mòn/ Trên mỗi điểm cách ly là dấu chân người lính/ Họ giữ cho đất nước yên bình không hề suy tính/ Cơm vắt ngủ vùi, lều bạt phong sương./…/ Tôi đã thấy/ Và lòng như bật khóc/ Khi những tình nguyện viên nằm vật xuống đường/ Vừa lo xong người cách ly yên giấc ngủ trên giường/ Cũng là lúc các chị các anh kiệt sức…/ Tôi đã thấy/ Tổ quốc mình thao thức/ Hơn chín mươi triệu con tim cùng nhịp đập kết đoàn. (Dòng máu Việt Nam).

          Chạm vết bùn non – Một tập thơ với hai chiều cảm xúc tích cực, đọc trong ấy thấy bên cái bay bổng, lấp lánh là cái dung dị chân thực, bên cái thổn thức, bâng khuâng cùng hồi ức, là cái bộn bề nóng hổi từ cuộc sống hôm nay. Thơ ấy, có thể đôi chỗ còn thấy vương vất cái luyến ép của từ láy mắc vào câu chữ, nhưng thấm đọng trên mỗi trang thơ ấy là Tình yêu và Trách nhiệm của một Bác sỹ, nhà thơ với cuộc đời và Tổ quốc của mình!

          Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu và chia sẻ Chạm vết bùn non của Nhà thơ, Thầy thuốc ưu tú Trần Phan Dương cùng bạn đọc.

 

K.L.B

Hà Nội, 01/2021