Logo

Bến đậu

Tiếng lòng của Phạm Duy Đắc trong “BẾN ĐẬU”

Nhà giáo – Nhà thơ Mai Tuyết Nghĩa

 

         Giữa những ngày oi nồng cuối tháng 06/2019, tôi nhận được tập bản thảo “Bến Đậu” của Phạm Duy Đắc từ tay nhà thơ Phùng Bích Hữu hội viên Hội nhà văn Hà Nội. Bích Hữu muốn tôi viết giới thiệu cho tập thơ của em rể mình, hết cách từ chối nên tôi nhận. Căn bản tôi cũng muốn làm một điều gì đó cho Phạm Duy Đắc, trong lúc ông đang vật lộn, chiến đấu với căn bệnh hiểm nghèo; những mong khi cầm trên tay đứa con tinh thần thứ hai sẽ tiếp sức cho ông để ông kéo dài sự sống thêm nhiều năm nữa.

        Phạm Duy Đắc sinh ra và lớn lên từ một vùng quê nghèo xứ vải thiều Hải Dương. Ông không trực tiếp cầm súng tham gia cuộc kháng chiến chống mỹ nhưng ông là một cán bộ địa chất nên cũng chèo đèo, lội suối, băng rừng để tìm ra nguồn tài nguyên quý giá phục vụ quốc phòng, xây dựng đất nước. Đôi chân ông đã đặt lên khắp các miền tổ quốc, từ bắc vào nam cuối cùng đã dừng lại ở cao nguyên Lâm Đồng. Nơi đây ông đã gặp người con gái quê lụa. Hai người thành vợ chồng, sinh cơ lập nghiệp thế là Bảo Lộc trở thành quê hương thứ hai. Một bến đậu vô cùng viên mãn. Đó là nơi đất tốt, khí hậu lành, con người 64 tỉnh thành tụ họp để khai thác tài nguyên, lập nghiệp. Một nơi tột cùng của sự trù phú:

Nương dâu nặng lá nghiêng cành

Rừng chè bát ngát thẳm xanh chân trời

Cà phê hoa nở trắng đồi

Hương thơm ngay ngất như thời yêu em

(Bến Đậu)

          Đó là một bức tranh tuyệt đẹp, ngập tràn hương sắc. “Bến Đậu” đã trở thành nhan đề cho cả tập thơ của ông. Càng đọc, càng thấy tình cảm yêu quý của ông đối với vùng đất thủ phủ tơ lụa mà thiên nhiên đã ban tặng cho nơi đây:

Thủ phủ tơ lụa dâu tằm

Vàng ươm sắc mật vẫn còn thơm lâu

(Nghĩa tình Bảo Lộc)

          Vì thế ông càng yêu quý và gắn bó với vùng đất này vô cùng.

         Phạm Duy Đắc cũng như bao hội viên các CLB khác có thời gian làm thơ cốt để vui tuổi già, để bộc bạch tâm sự của mình. Riêng với ông trực giác của người từng một thời tham gia viết báo nên ông dùng ngòi bút để phanh phui, tố cáo những tiêu cực xảy ra xung quanh cuộc sống. Đó là những cảnh sát giao thông phạt người vi phạm không có biên lai (Cảnh sát quận 10). Đó là một trường học trá hình mở ra để lừa phỉnh học sinh và phụ huynh, thu tiền bất chính:

Cao đẳng Việt – Mỹ dạy gì?

Trá hình học vị uy nghi kiếm tiền

(Chuyện lạ có thật)

          Và đây tác giả đã lên án một số quan chức vô đạo đức cố tình chui vào bộ máy lãnh đạo để đục khoét công quỹ mà ông cho đó là những con “sâu đầu đen”:

Sâu này đích thực đầu đen

Leo cao rồi lại chui sâu hại đời

Nhiễu dân hại nước khắp nơi …

         Rồi việc chính quyền địa phương hoặc bàng quan hoặc làm ngơ, dung túng cho cá nhân kiếm chác trên đất công qua bài “Chuyện ông Quản trang”.

Ai cần ông mới nhận lời

Đất cát ông quyết để xơi mặc lòng

Chính quyền đoàn thể biết không

Hay là quá bận việc công mất rồi.

        Thơ Phạm Duy Đắc cũng như con người Phạm Duy Đắc mộc mạc giản dị, chân thành …Bao trùm cả tập thơ Bến Đậu là tiếng lòng của nhà thơ về nơi chôn nhau cắt rốn với người thân ruột thịt.

         Ở cái tuổi xưa nay hiếm nỗi thương nhớ cha mẹ và quê hương mới da diết làm sao. Nhất là trong giờ phút thiêng liêng của đất trời, nơi cách xa quê hương hàng nghìn cây số, tất cả ký ức vui buồn cứ ùa về mà cái gia đình nhỏ bé của ông không đủ nặng để khỏa lấp sự trống vắng trong tâm hồn ông trong đêm giao thừa. Những vần thơ thật cảm động khiến người đọc rơi nước mắt:

Thương cha nhớ mẹ vô cùng

Biết bao sóng gió bão bùng đời con

Phụ mẫu con chẳng vuông tròn

Xa xôi vắng mặt vàng son nỗi gì

Trước bàn hương án con quỳ

(Hoài niệm đêm 30 tết)

          “Bến Đậu”, trong lòng nhà thơ ngổn ngang nhiều nỗi về quê hương nội ngoại dòng họ. Vì là người có tâm nên một lần về thăm quê vợ thấy mồ mả hoang tàn ông buồn đến cháy lòng:

Mồ mả bao năm trâu bò dẫm

Cỏ mọc lan tràn thấy lệ tuôn

(Quê ngoại buồn)

          Rồi vợ chồng ông cùng với các chị em bồi đắp tôn tạo phần mộ ông, bà tổ tiên.

         Với gia đình ông là người chồng, người cha mẫu mực, giàu tình thương. Cuộc sống đang ấm cúng viên mãn đón chờ tuổi 70 thì sóng gió bỗng ập đến, cô con dâu không ốm đau bệnh tật bỗng dưng đột ngột ra đi, trong lúc đầu còn xanh tuổi còn trẻ để lại cho ông bà ba đứa cháu thơ dại:

Ba sáu tuổi cũng một đời

Bỏ con thơ dại chẳng lời chối trăng

(Hỏi trời)

          Lại một lần nữa ông bà nuôi con nhỏ. Đêm đêm nghe tiếng khóc của cháu bé mới năm tháng tuổi khát sữa nước mắt ông lại tuôn trào thương xót. Những vần thơ của ông thay lời các cháu như chắt ra từ gan ruột.

Bài thơ “Gọi mẹ” vẽ lên cái cảnh một đứa trẻ bốn tuổi ra rả khóc đòi mẹ, bắt thằng anh 13 tuổi bế đi khắp nơi tìm mẹ. Đau lòng đến thế là cùng:

Trời tối rồi chẳng thấy mẹ đâu

Òa khóc ré anh ơi đi tìm mẹ

Anh nức nở vội bồng em xuống ngõ

Mẹ còn đâu mà em đợi với mong

          Chỉ có ông mới cảm hết nỗi mất mát này vì chính ông là đứa trẻ ngày trước cũng mồ côi mẹ.

Nhìn ba đứa trẻ bên mộ mẹ, ông thương thân một thì thương các cháu trăm lần. Nỗi đau này cứ đằm vào, cứ thấm vào từng đường gân thớ thịt, không biết nói gì ông chỉ biết kêu trời.

Trách trời sao chẳng phân cân

Đã làm lá rụng còn quần héo hoa

(Bên mộ mẹ)

          Càng đọc càng thấy thương yêu quý trọng cái tình của nhà thơ. Một con người từng trải thì không có khó khăn nào khuất phục nổi ông. Ông cương nghị vượt qua yếu mềm thường tình mà tin vào khoa học khi biết tin mình mắc bệnh ung thư:

Chém cha con quỷ ung thư

Mày từ đâu đến lừ đừ như câm

…………………………………..

Cút ngay con quỷ kia ơi

Tiên sa áo trắng xử đời nhà bay

(Hận thù quỷ dữ)

          Chỉ có những người lạc quan yêu cuộc sống không sợ cái chết mới bình thản đến như vậy.

         Đọc hơn 70 bài thơ trong tập “Bến Đậu” hầu hết viết theo thể thơ dân tộc của Phạm Duy Đắc ta thấy tình cảm của nhà thơ đã đi vào lòng người tuy còn hiếm những câu thơ tài hoa nhưng vẫn để lại trong lòng người đọc những điều chân thực về cuộc sống, những nỗi niềm sâu kín. Đó là tiếng lòng của tác giả.

         Nội dung của tác phẩm rất phong phú, phản ánh nhiều mặt của cuộc sống. Song thời gian có hạn nên chỉ giới thiệu một số vấn đề trên. Xin được giới thiệu tập thơ, xin chúc mừng tác giả. Mong ông mau khỏe viết tiếp nhiều hơn nữa.

Mỹ Đức, ngày 05 tháng 07 năm 2019