Logo

Tập truyện ngắn Khúc ca nghiệt ngã – Amasinh

      Khúc ca nghiệt ngã là cuốn tiểu thuyết thứ 2 trong gia tài văn chương của nhà văn Nguyễn Ngọc Hinh. Với gần năm trăm trang dầy dặn, cuốn sách mở ra với cuộc sống của một làng quê đồng bằng Bắc Bộ đầy biến động trong thập kỷ 40 của thế kỷ trước. Rồi từ đó, tác giả đưa người đọc đi trong những chìm nổi phận người qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tới công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh ở thời kỳ hậu chiến của Tổ quốc!

      Khúc ca nghiệt ngã, dưới ngòi bút của Amasinh, không tập trung miêu tả cuộc chiến đấu khốc liệt nơi chiến trường, không dụng công xây dựng hình tượng người chiến sĩ cách mạng kiên trung bất khuất. Ở đó, chiến tranh hiện lên trong lầm than khốn khổ của những kiếp người đang thoi thóp chống đỡ với đốt phá, bắt bớ của Việt gian, với nạn đói, với bom đạn, trong cảnh làng xóm tan hoang, trong tiếng kêu khóc, trong những hố bom khoét sâu vào tâm khảm con người. Sự khốc liệt và đớn đau của chiến tranh in đậm trong đáy mắt người đàn bà mất chồng, mất con, hằn trên khuôn mặt hoảng hốt, ngơ ngác của em bé mồ côi, trên thân thể khuyết thiếu của những người lính trở về từ chiến trận… Khai thác đề tài chiến tranh ở khía cạnh này, tác giả Amasinh đã cho thấy sự kiên cường vĩ đại, sự hy sinh lớn lao của dân tộc ta, đức hy sinh và sự kiên cường ấy được tạo nên từ máu và nước mắt của những con người bần cùng yếu đuối, không có gì ngoài khát vọng sống mãnh liệt và tình yêu Tổ quốc đã vượt lên tất cả.

      Tiếp bước một số nhà văn đi trước, Amasinh viết về những năm tháng gian khổ ấy của đất nước bằng một ngòi bút hiện thực lãng mạn, đầy tính nhân văn, nhân ái. Cảm hứng chiến tranh đã khơi nguồn cho tinh thần nhân đạo, tình thương, tình yêu, tình làng nghĩa xóm, tình cảm gia đình… Tất cả được đan cài, điểm xuyết theo những biến đổi thăng trầm của vùng quê nghèo đồng bằng Bắc Bộ.

      Tiểu thuyết Khúc ca nghiệt ngã mang trong mình tiếng vọng của nhân bản. Một mặt, nó tri ân những hi sinh thiêng liêng của đồng bào, tìm về và trân trọng những giá trị nhân văn kết tinh trong cuộc chiến khốc liệt của dân tộc, mặt khác, ngòi bút đã mổ xẻ chiến tranh từ khía cạnh tàn phá hủy hoại con người không chỉ về thể xác mà còn cả về tinh thần. Bằng việc đi sâu mô tả những xung đột tâm lý mãnh liệt của các nhân vật, từ Lý Nhự – “cả đời lo lắng chống đỡ để được lòng cả hai bên: bên cộng sản, bên quốc gia”, đến những giằng xé của nhân vật ông Nung trong cuộc đấu tố địa chủ: “Không đấu thì sợ Đội, nhà mình không được chia tài sản của nhà giàu do Đội ban phát cho. “Đấu” thì khác chi lấy tay trái chặt tay phải, mà người ta có độc ác gì đâu”. Để rồi khi những trang tiểu thuyết cuối cùng được gấp lại, ta mới nghiệm ra rằng, dù là người hiền lành hay kẻ độc ác, dù nghèo khó hay giàu sang, dù thắng hay bại, tất cả đều là nạn nhân của chiến tranh, đều bị hủy hoại về tinh thần, đều phải mang trong mình những nỗi đau.

      Khúc ca nghiệt ngã xây dựng nhiều tuyến nhân vật, đây vừa là điểm mạnh cũng vừa là điểm yếu. Điểm mạnh là ở chỗ, dù số lượng nhiều, nhưng các tuyến nhân vật phụ không hề lần át nhân vật chính, hơn nữa mỗi nhân vật đều được tác giả chăm chút, khắc họa theo những cách riêng, không bị lu mờ, nhạt nhòa hay chồng chéo lên nhau, điều này góp phần rất lớn tạo nên sự sinh động, đa diện, đa chiều cho tác phẩm. Điểm yếu là ở chỗ, vì đan cài quá nhiều nhân vật, nên mạch truyện đôi chỗ bị loãng. Nói như vậy để thấy được cái khó của người viết tiểu thuyết, đặc biệt là khi người viết ấy lại muốn đưa vào tác phẩm của mình những giá trị nhân văn vượt ra ngoài hình dáng đơn thuần của câu chữ và ngữ pháp.

Phòng Văn học và Lịch sử Đất Việt xin giới thiệu tới quý độc giả cuốn tiểu thuyết Khúc ca nghiệt ngã của tác giả Amasinh, như một lời tri ân tới quá khứ nhiều đau thương nhưng anh hùng của dân tộc.

Trân trọng!

 

Hà Nội. 07/2018

Phạm Nguyệt Minh

Phòng Văn học và Lịch sử Đất Việt