Logo

Khuyết và đầy trong cõi nhân sinh

 

Nguyễn Thế Kiên kienlucbat

(Hội Nhà văn Việt Nam)

          Khuyết và đầy là tập thơ đầu tay của nghệ sỹ nhiếp ảnh Mai Quốc Cách. Là một nghệ sỹ nhiếp ảnh, nhưng nguồn mạch văn chương vẫn ăm ắp chảy trong anh, bởi vậy mà những tác phẩm thơ và truyện ký của anh đều đặn xuất hiện trên các báo và tạp chí trong cả nước. Đọc anh qua báo chí, tôi cứ đinh ninh văn chương mới là tay phải của anh, ấy thế rồi gặp anh, mới vỡ ra rằng anh đã định danh giữa miền văn học nghệ thuật bằng những bức ảnh nghệ thuật!

          Nhẹ mở miền thơ của Mai Quốc Cách qua một cuộc Khuyết và Đầy, thấy trong ấy là tình yêu đối với quê hương đất nước cuộn lên mạch thơ, thấy hồn cốt của non nước cổ tích ngàn năm tỏa bóng vào từng khoang chữ, thấy cả những năm tháng khói lửa chiến chinh từ ký ức xưa theo những đơn vị chữ, hành quân về giữa trang thơ, thấy cả những ồn ào, sôi động của thời cách mạng 4.0 hôm nay, đang hối hả chuyển động trong mỗi cuộc người này!

Thơ của một nghệ sỹ nhiếp ảnh, mặc nhiên nó phải đầy hơn đọng hơn những bức thi ảnh hiện lên trong đó, vậy nên, vừa mở ra từ phía khuyết, ta gặp những non tơ chồi nụ của xuân nồng:

Ai làm sương giọt long lanh/ Để tia nắng sớm viền quanh sắc đào/ Mưa tơ giăng mắc bên rào/ Gió men lối trúc thì thào lời xuân. (Xuân nồng)…

Theo bờ gió lối xuân, thơ của họ Mai đưa ta về với ngõ xưa đường cũ:

Ngõ đường ủ bóng tre trưa/ Họ hàng bịn rịn đón đưa gọi mời/ Dì cười như hệt mẹ tôi/ Bói Kiều xúm xít vành môi quết trầu. (Về Nam Định).

Sau cái lối gió bờ xuân, cái vành môi quết trầu ấy là cả một trời tần tảo yêu thương giữa hai bờ thơ và ảnh của Mai Quốc Cách. Này đây, bên nửa khuyết, người mẹ tuổi ngoại bát tuần thấp thỏm âu lo bên cơn sốt của đứa con bạc tóc:

Con sốt mấy hôm đầu bạc xóa/ Mẹ tám mươi, tóc lóa mây trời/ Thương con, ấn, bóp… lần hồi/ Mắt già chợt sáng, mắt tôi lệ nhòe. (Mẹ).

Còn đây, cũng từ nửa khuyết là hình ảnh người vợ tần tảo oằn vai gánh đồng rộng, sông dài để nửa đầy rạng ngời lên những yêu thương:

Sớm lo việc xã tối việc nhà/ Chồng vắng, con thơ, mẹ lại già/ Đồng rộng, sông dài oằn vai tím/ Đêm ngắn mình em nến rạng nhà. (Vợ).

Nguồn mạch cảm xúc trong thơ Mai Quốc Cách dường như thấu cảm hơn trước những thương đau mất mát, những thiếu khuyết và những cơ cực tảo tần của kiếp người. Thơ ấy viết từ cái tâm nhân ái của một nghệ sỹ, nên nhiều khi câu chữ chả có gì mới, cấu tứ chả có gì lạ mà vẫn lay thức bao cảm thông chia sẻ nơi người đọc:

Chiều thực hành cắt, vẽ/ Trò khèo tay, khó vòng/ Tay kéo em phồng rộp/ Tóc bết hai má hồng/…./ Em làm cô làm mẹ/ Những mảnh đời da cam/ Lửa nhiệt tình kỳ diệu/ Nhen mầm ước mơ xanh… (Ghi ở trường nghề). Cái nghề chữ nghề văn thật lạ, đôi khi nhiều người viết cố tạo ra sự khác biệt về hình thức, thì kết quả là những câu thơ lấp lánh nhưng vô hồn hiện lên, đọc lên cứ thấy lành lạnh đâu đó bởi thiếu vắng cái hồn người, tình người. Còn ở đây, ông nhiếp ảnh gia họ Mai cứ mộc mạc dung dị những lời dân dã, thì lại thấy câu thơ ấm áp và gần gũi đến lạ: Xóm giềng lửa bấc, dầu trơn/ Em còn mang cả gầy mòn sẻ chia/ Nỗi niềm mặn dưới bờ mi/ Lòng riêng ngọt với sớm khuya nỗi người. (Em tôi).

Thơ Mai Quốc Cách thấm đẫm những nỗ lực tảo tần, những nhân ái yêu thương từ phía khuyết, để dâng lên cõi nhân sinh những đầy đặn vuông tròn: Trăng có đầy có khuyết/ Thời gian hóa vĩnh hằng/ Người khuyết, đầy một kiếp/ Khắc tạc vào tháng năm. (Khuyết và đầy)

          Khép lại những trang thơ của nghệ sỹ nhiếp ảnh Mai Quốc Cách, thơ ấy có thể chưa nhiều những nét mới, nét lạ trong ngôn ngữ và cấu tứ thơ, nhưng ý tứ và tấm tình thơ của người nghệ sỹ thì luôn đầy đọng trong những câu chữ dung dị tảo tần từ nguồn mạch thơ anh!

          Mai Quốc Cách, người nghệ sỹ của thành Nam với nghiệp ảnh, nghề văn mà trời đất cột vào tấm thân gầy, vẫn cần mẫn mang theo một chữ Tình đi giữa bể phù sinh: Nổi chìm/ nghệ thuật phù sinh/ Bao nhiêu thơ ảnh/ Là tình bấy nhiêu… (Ảnh và thơ). Tự nguồn mạch của chữ Tình ấy, Mai Quốc Cách ấy đã dựng nên một Khuyết và Đầy mộc mạc, dung dị mà thấm đẫm sự nhân hậu, yêu thương giữa cõi người này. Thơ ấy, tình ấy đã gieo vào ta thêm những tin yêu, gieo cả niềm hy vọng và sự đón đợi những sáng tác tiếp theo của anh.

 

N.T.K 

Hà Nội, 05/2018