Logo

Cùng thơ mở những Nỗi chiều

 

ĐỒNG LĨNH

(Hội Nhà văn Việt Nam)

          Trong cuộc người này, có những nỗi niềm không thể tỏ bày với bất cứ ai, thì lúc ấy vòng tay thơ sẽ mở ra… Rồi từ căn cớ ấy, người nào có duyên, có phận với thơ thì những kiếp chữ của thi ca sẽ sinh thành. Phải chăng cũng từ cái duyên thơ, phận chữ ấy mà Nỗi chiều thơ của nữ tác giả Chu Thị Khương mới được sinh thành, tập thơ này được được tuyển chọn từ những bài thơ mà chị âm thầm sáng tác trong mấy mươi năm qua. Đúng như tên gọi của tập thơ, đọc Nỗi chiều thấy ngổn ngang trong ấy là những nỗi niềm người nhập về trong bóng chữ. 

          Mở một cung trong Nỗi chiều của Chu Thị Khương, thấy những câu Lục bát thật thà đang ương ủ yêu thương vào những thăng trầm của kiếp người: Lòng riêng chắt tự thật thà/ Yêu thương muôn nỗi gần xa nảy mầm/ Nghiêng vai đổ gánh thăng trầm/ Gửi vào thơ cả tháng năm cũ còn… (Đến với thơ). Mấy câu thơ khai lộ này như tâm sự, như tri ơn sự cứu rỗi của thơ đối với kiếp người. Đồng thời, thơ ấy còn báo hiệu cho người đọc một Nỗi chiều đa đoan, đa sự đang chuyển động trong từng thớ chữ.

          Mở tiếp một cung thơ của chị, ta giật mình trước cái “vòng kim cô” giáo điều chụp xuống những kiếp người một cách máy móc: Mẹ ơi, tứ đức tam tòng/ Khuôn vàng thước ngọc hay vòng kim cô? (Mẹ). Những “khuôn vàng thước ngọc ấy” khi được sử dụng áp đặt và máy móc, thì sẽ hiển thị ngay những bể dâu chìm nổi đầy lên thân phận người phụ nữ: Bể đời mẹ, sóng mười phương/ Tảo tần dâu bể trăm đường đắng cay/ Trời thì cao, đất thì dày/ Mỏng manh mẹ với kiếp này, mẹ ơi…(Mẹ)

          Sinh ra và lớn lên từ mái quê nghèo, bởi vậy mà thơ Chu Thị Khương đầm đẫm chất quê, những bài thơ chị viết về quê đọc lên thấy câu chữ đằm vị mặn của mồ hôi nước mắt, của tảo tần lam lũ ngàn năm:

Mẹ cha sương sớm đèn sao/ Trắng lưng muối mặn ướp vào gió đông/ Chiều nay chân đất trên đồng/ Tôi về chuyện với dòng sông, con đò/ Đồng xanh, trắng một thân cò/ Hiện từ cổ tích vào ngơ ngác chiều. (Hồn quê). Từ hồn quê mặn mòi muôn thuở, từ tảo tần lam lũ ấy mà trong thơ chị, những mầm quê cứ biêng biếc sinh sôi: Rặng tre khóm chuối hàng cau/ Quê ươm muôn kiếp trong màu chồi tơ/ Yếm đào dải lụa phất phơ/ Hội xuân dắt những mộng mơ qua cầu. (Quê tôi). Cái hồn quê trong thơ ấy, đang định hình trong ngôn ngữ thơ của Chu Thị Khương, và mặc nhiên nó đang khẳng định cái nét riêng của thơ chị: Xôi thơm nếp cái lên rằm/ Hương đồng đất thoảng tự thăm thẳm lòng/ Chen chân giữa chợ… phập phồng/ Tôi về nhập lại vía đồng, hồn quê. (Chợ quê).

          Chu Thị Khương đưa người đọc vào thơ chị bằng hồn vía quê dân dã, rồi từ cái vía quê ấy, chị dãi dề chia sẻ những nỗi niềm sâu thẳm trong mái chiều ầng ậng tâm tư: Cuối chiều ghềnh thác đã xa/ Vẫn nghe bản thể phong ba sóng cồn. (Trường đời). Ý tứ lắm, trải nghiệm lắm, thơ lòng mới thật thà cất lên như thế, Lục bát ấy đã tự lột bỏ cái tự sự lớp lang, để chạm vào cái lõi của nỗi người: Mỏng manh rụng suốt bốn mùa/ Em – từng trang lịch đi qua tháng ngày/ Từ em, bao nỗi mỏng – dày/ Gửi cho người những vơi đầy… thế gian. (Trang lịch). Nữ tác giả họ Chu cứ trăn trở giữa vơi đầy với bao nỗi mỏng dày tự lỡ làng xưa bằng những con chữ dung dị, mộc mạc, nhẹ nhàng như gió thoảng, vậy mà sau bóng chữ ấy là sấp ngửa kiếp người trong bể khổ: Về nguồn/ Lỡ một hôm nay/ Lỗi lòng/ Sương gió giãi bày/ Mùa em…/ Dùng dằng miền nhớ, miền quên/ Mênh mông đem nửa ưu phiền gửi xuân. (Lỡ)

          Chu Thị Khương là một người theo nghề y, mấy mươi năm rồi, từ vòng tay chị, những thiên thần được sinh ra giữa ngổn ngang muôn nỗi trong cái màu Lục bát đầm đẫm chất quê: Thiên thần tươi những ước mơ/ Vòng tay vỗ những bến bờ yêu thương/ Đỡ người từ phía gió sương/ Vòng tay ký thác mười phương sinh thành. (Tâm sự với nghề). Phải chăng vì một đời gắn bó với những non nớt sơ sinh của cuộc người, mà ngôn ngữ thơ của chị không gồ ghề, sắc cạnh… câu chữ ấy cứ uyển chuyển, dịu dàng gợi mở những sâu xa bằng vía đồng, hồn quê cổ tích. Chính ở điều này mà thơ chị dễ dàng có được sự đồng cảm từ số đông bạn đọc: Nước non/ Chinh chiến qua rồi/ Bậm môi/ Giọt mặn cứ rơi bầm chiều/ Nén hương gầy/ Cắm liêu xiêu/ Run bàn tay mẹ/ Ru chiều võng không/ Rặng tre phơ phất gió đồng/ Xạc xào lòng mẹ/ Lay trong nỗi chiều. (Mất và còn).

          Gấp lại Nỗi chiều cùng những sợi vui buồn hóa thân vào bóng chữ của miền thơ, vẹn nguyên còn lại là sức mạnh là giá trị cứu rỗi của thơ với những kiếp người. Giữa cuộc sống xô bồ ồn ã hôm nay, giữa danh lợi đua chen của thời hội nhập, những câu chữ nhiệm màu vẫn dìu đỡ muôn nỗi người qua bể khổ trầm luân: Gặp miền thơ, những nhiệm màu/ Nới chiều xanh lại mái đầu pha sương/ Vẹn nguyên tôi cuối con đường/ Nụ cười chín vía yêu thương… đợi mùa. (Niềm riêng).

Đ.L

Hà Nội, 06/2018